(6) ሎጥና ሰዶምና ገሞራ

 

(6) ሎጥና ሰዶምና ገሞራ

ዘፍጥረት 19:1-3 『ሁለቱ መላእክት (ሚልክያስ) በመሸ ጊዜ ወደ ሰዶም መጡ፤ ሎጥም በሰዶም በር ተቀምጦ ነበር። ባያቸውም ጊዜ ሊቀበላቸው ተነሣ፤ በግንባሩም ወደ ምድር ሰገደ። እንዲህም አለ። ጌቶቼ ሆይ፥ እባካችሁ ወደ ባሪያችሁ ቤት ሂዱና እደሩ፤ ከዚያም በማለዳ ተነሡና ሂዱ አለ። እነርሱም። አይደለም፤ በመንገድ ላይ እናድራለን። ሎጥም አጥብቆ አሳሰባቸው። ከዚያም ዞረው ወደ ቤቱ ገቡ። ማዕድ አዘጋጀላቸው፤ ያልቦካ እንጀራ ጋገረላቸው፤ በሉ።

 

"ማታ" የሚለው ሐረግ የመንፈሳዊ ጨለማ ሁኔታን ያመለክታል፤ ፍርድ መጥቷል።

ሚልክ ማለት የእግዚአብሔር መልእክተኛ፣ መልአክ ማለት ነው። ሆኖም፣ አዶናይ (መሰረታዊው ቅርጽ አዶን ነው) "ጌታ" ተብሎ ተተርጉሟል። "ጌታ" ማለት ክርስቶስን ያመለክታል። "አዶናይ" የሚለው ቃል ብዙ ነው፣ ነገር ግን በሰዋስው አገባቡ እንደ ነጠላ ነው። "ጌታ" አንድ ነው፣ ብዙ አይደለም። ለምሳሌ፣ "ኤሎሂም" (እግዚአብሔር) ብዙ ቁጥር ነው፣ ነገር ግን በሰዋሰው አነጋገር ብዙ ቁጥር አይደለም፣ ይልቁንም አንድ አምላክ ነው።

 

የእንግሊዝኛ መጽሐፍ ቅዱስ አዶናይን "ጌቶች" ብሎ ይተረጉመዋል፣ እና "እነሱ" የሚለው አገላለጽ ይታያል። በጥቅሱ ስንገመግም፣ የእንግሊዝኛው ትርጉም አዶናይን "ጌቶች" ሲል ይተረጉመዋል፣ እና "እነሱ" የሚለውን አገላለጽ ከብዙ ቁጥር ጋር በሰዋሰው አገላለጽ ይጠቀምበታል።

መዝሙር 110:1 "ጌታ (ያህዌህ) ጌታዬን (አዶናይ፡ መሰረታዊ ቅርፅ፡ አዶናይ) 'ጠላቶችህን የእግርህ መረገጫ እስካደርግልህ ድረስ በቀኜ ተቀመጥ' አለው።" ለጌታ (አዶናይ) የሚለው የግሪክ ቃል ኩሪየስ ነው። ሆኖም፣ የእንግሊዝኛው መጽሐፍ ቅዱስ ይሖዋን እንደ ጌታ ይተረጉመዋል።

ማርቆስ 12:36 "ዳዊት ራሱ በመንፈስ ቅዱስ አነሳሽነት፣ 'ጌታ (ኩሪየስ) ጌታዬን (ኩሪየስ) 'ጠላቶችህን የእግርህ መረገጫ እስካደርግልህ ድረስ በቀኜ ተቀመጥ' አለው።'" የእንግሊዝኛው መጽሐፍ ቅዱስ ከይሖዋ ጋር የሚዛመድ ጌታን እና ጌታዬን እንደ ጌታ ይተረጉመዋል።

ዘፍጥረት 4:26 እንዲህ ይላል፣ "ለሴትም ደግሞ ወንድ ልጅ ተወለደለት፤ ስሙንም ሄኖስ ብሎ ጠራው፤ በዚያን ጊዜም ሰዎች የእግዚአብሔርን ስም መጥራት ጀመሩ።" የያህዌህ የዕብራይስጥ ስም ያህዌህ ነው። እዚህም የእንግሊዝኛው ትርጉም (NIV፣ KJV) ይሖዋን በትልቅ ፊደላት "ጌታ" ብሎ ይተረጉመዋል። በእንግሊዝኛው መጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ፣ ይሖዋ "ጌታ" ተብሎ በአቢይ ሆሄያት ተጽፏል፣ ክርስቶስም "ጌታ" በሚል ንዑስ ሆሄያት ተጽፏል።

 

ይህን የምልበት ምክንያት ሁለቱም የእንግሊዝኛ ትርጉሞች ያልተሟሉ ትርጉሞች ናቸው ከማለት ውጭ ማድረግ ስለማልችል ነው።

በአዶናይ እና በያህዌህ መካከል ያለውን ግንኙነት ሲመረምሩ፣ አይሁዶች ብሉይ ኪዳንን ሲገለብጡ አዶናይ ብለው ይጠሩ ነበር፣ ነገር ግን ሲጽፉት ባዶ አድርገውት ነበር። ሆኖም፣ ሴፕቱጀንት ሲፈጥሩ፣ ቅዱስ ቴትራግራማቶን ያህዌህ ብለው ጽፈውታል። ሆኖም፣ በአሌክሳንድሪያ ዙሪያ ያተኮሩት የዲያስፖራ አይሁዶች፣ ከአዶናይ አናባቢዎችን a እና ai ወደ ያህዌህ በመጨመር ያህዌህ ብለው መጥራት ጀመሩ፣ ይህም YHaWHai አድርገውታል። ስለዚህ አዶናይ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ በያህዌህ ፊት ታየ።

በሁለቱ መላእክት (ሚልክያስ) እና በጌታ (አዶናይ) መካከል ያለውን ግንኙነት ግልጽ ማድረግ አስፈላጊ ይሆናል።

 

"ሎጥም በሰዶም በር ተቀምጦ ነበር። ባያቸውም ጊዜ ሊገናኛቸው ተነሣ፥ ፊቱንም ወደ ምድር ዝቅ አድርጎ ሰገደ።" ሁለቱ መላእክት የሰው መልክ አላቸው፥ ልክ ኢየሱስ የሰው ልጅም የእግዚአብሔርም ልጅ ነው።

 

በዘፍጥረት 18:1-2 ላይ፥ እግዚአብሔር ለአብርሃም እንደ ተገለጠለት እና በምዕራፍ 18 ቁጥር 2 ላይ፥ ሦስት ሰዎች እንደነበሩ እናያለን፡- "ዓይኑንም አነሣና አየ፥ እነሆም፥ በፊቱ ሦስት ሰዎች ቆመው ነበር። ባያቸውም ጊዜ ከድንኳኑ ደጃፍ ሊቀበላቸው ሮጠ፥ ወደ ምድርም ሰገደ።"

በዘፍጥረት 18:9-10 ላይ፥ "አብርሃምን፦ ሚስትህ ሣራ ወዴት ናት?" አሉት። እርሱም፦ እነሆ በድንኳኑ ውስጥ አለ። እርሱም፦ በሚቀጥለው ዓመት በዚህ ጊዜ ወደ አንተ እመለሳለሁ፥ ሚስትህም ሣራ ልጅ ትወልዳለች አለ።" ሣራም ይህን ከኋላቸው በድንኳኑ ደጃፍ ሰማች።" በእነርሱና በእርሱ መካከል ያለው ግንኙነት አሻሚ ነው። እነሱ ሦስት ሰዎችን (ይሖዋ እና ሁለት መላእክትን) ይወክላሉ፤ ነገር ግን ይሖዋን እንደሚወክል ተደርጎ ሊታይ ይችላል።

ይሖዋ የ99 ዓመት አዛውንት የሆነውን አብርሃምን ሣራ በሚቀጥለው ዓመት (100 ዓመት ሲሆነው) ወንድ ልጅ እንደምትወልድና ይሖዋ በሰዶምና በገሞራ ላይ እንደሚፈርድ ነግሮታል።

ዘፍጥረት 18:20-22 “እግዚአብሔርም እንዲህ አለ፣ ‘በሰዶምና በገሞራ ላይ የሚሰማው ጩኸት እጅግ ታላቅ ​​ነው፤ ኃጢአታቸውም እጅግ ከባድ ነው። ወደ እኔ እንደመጣው ጩኸት ሁሉ አድርገው እንደሆነ እወርዳለሁ።’ ሰዎቹም ከዚያ ተመለሱና ወደ ሰዶም ሄዱ። አብርሃም ግን በእግዚአብሔር ፊት ቆመ።”

 

በመጨረሻም፣ ይሖዋ ከአብርሃም ጋር ንግግሩን ቀጠለ፣ ሁለቱ ሰዎች (መላእክት) ወደ ሰዶም ሄዱ። አብርሃምም ፍርዱን ማስቆም ይችል እንደሆነ ይሖዋን ጠየቀው፣ አሥር ጻድቃን ከተገኙም እንደሚያስቆመው ነገረው። ሆኖም፣ አስር ጻድቃን አልነበሩም።

 

ወደ ሰዶም የወረዱት ሁለቱ ሰዎች ሁለት መላእክት መሆናቸው ግልጽ ሆነ። እነዚህ ሁለት መላእክት እነማን ነበሩ፣ እና እግዚአብሔር ማን ነበር? አብርሃም የተገናኘው ያህዌ እና ሎጥ የተገናኘው አዶናይ ክርስቶስን ይወክላሉ። እግዚአብሔር መንፈስ ነው፣ እና በሥጋ ለዓለም የታየው ክርስቶስ ነው።

 

ሎጥ ክርስቶስ እና መላእክት መሆናቸውን እንዴት ተገነዘበ? በከተማው በር ላይ እንዳያቸው ወዲያውኑ እንዳወቀው ቢገልጽም፣ ይህንን ከኢየሱስ እና ከፈሪሳውያን ጋር ባለው ግንኙነት መረዳት ይቻላል።

ኢየሱስ በቤተ መቅደስ ሲመላለስ፣ አጋንንት የያዛቸውን፣ ለምጻሞችን እና አንካሶችን ለመፈወስ ስፍር ቁጥር የሌላቸውን ሰዎች የንስሐ እድል ሰጥቷቸዋል። አንዳንዶች ኢየሱስን እንደ መሲህ አድርገው ቢያውቁም፣ ፈሪሳውያንና ጸሐፍት ግን ፈጽሞ አያውቁም ነበር። ሎጥ ጻድቅ ተብሎ የተጠራው በክርስቶስ ድርጊቶች ክርስቶስ መሆናቸውን ስለተገነዘበ እና ስለተገነዘበ ነው። ሆኖም፣ በሰዶም ውስጥ ስፍር ቁጥር የሌላቸው ሰዎች ክርስቶስን በስድብ ለመግደል ፈልገው ነበር።

 

"ወደ ባሪያው ቤት ግቡ፣ እግራችሁን ታጠቡ፣ ሌሊቱንም አደሩ፣ ከዚያም በማለዳ ተነሱና ሂዱ።" እግር መታጠብ የውሃ ጥምቀትን ያመለክታል፣ ማለትም ሞት። ስለዚህ፣ መተኛት ማለት ነው። በማለዳ ተነስተው መንገድዎን መሄድ ማለት የመንፈስ ቅዱስን የእሳት ጥምቀት ማለፍ ማለት ነው።

"አይደለም" አሉ፣ "በመንገድ ላይ እናድራለን።" ኢየሱስ በመስቀል ላይ ከመሞቱ በፊት በነበረው የጨለማ ምሽት ስቃይ እንደሚጸና ያውቅ ነበር። ሆኖም፣ በመጨረሻው እራት ኢየሱስ አዲስ ኪዳን አቋቋመ። ዳቦ ቆርሶ ጽዋ ማፍሰስ የሚለውን ትርጉም ተናግሯል። ይህ በመስቀል ላይ በሞት በኩል ፍርድንና ትንሣኤን ተስፋ ሰጥቷል። "ሎጥ ማዕድ አዘጋጀላቸው፣ ያልቦካ እንጀራም ጋገረላቸው፣ በሉ።"

ዘፍጥረት 19:4-5 “ነገር ግን ከመተኛታቸው በፊት የከተማው ሰዎች፣ የሰዶም ሰዎች፣ ወጣቶችና ሽማግሌዎች፣ ከቅርብም ከሩቅም የመጡ ሰዎች ሁሉ ቤቱን ከበቡ። ሎጥንም ጠርተው፣ ‘ዛሬ ማታ ወደ አንተ የገቡት ሰዎች የት አሉ? ከእነሱ ጋር የግብረ ሥጋ ግንኙነት እንድንፈጽም ወደ እኛ አውጣቸው’ አሉት።”

 

የሎጥን ቤት የከበቡት ሰዎች ክርስቶስንና በሎጥ ቤት የነበሩትን መላእክት ሰዎች ጣዖቶቻቸውን ሲረግጡ ተመልክተው ነበር። ይህ ሊሆን የቻለው የሰዶም ሰዎች በከተማው በር ላይ አስደናቂ ተአምራትን በሚያደርጉ ሰዎች ስለተማረኩ ሊሆን ይችላል።

 

ኢየሱስ በመስቀል ላይ ከመሞቱ በፊት፣ ከሕዝቡ የተለያዩ ትችቶችን ገጥሟቸዋል። እንዲሰቀል ጠየቁት። ኢየሱስ ስፍር ቁጥር የሌላቸውን ተአምራት አድርጓል፣ ሙታንንም አስነስቷል፣ ነገር ግን ሕዝቡ ለምን ጀርባቸውን ሰጡት? ዓለምን የሚገዛ ኃያል ገዥ አድርገው ስለተመለከቱት ነው።

 

ዘፍጥረት 19:6-7 “ሎጥ ወደ ሕዝቡ ወጥቶ በሩን ከኋላው ዘጋው። ‘እባካችሁ፣ ወንድሞቼ፣ ክፉ አታድርጉ’ አላቸው።” ክፋት ክርስቶስን መቀበል አይደለም። የሰዶም ሰዎች ክርስቶስን አያውቁም ነበርና ሊገድሉት ፈለጉ።

 

ዘፍጥረት 19:8 "ወንድን የማያውቁ ሁለት ሴቶች ልጆች አሉኝ። ወደ እናንተ ላውጣላችሁ፥ ለእናንተም የሚሻላችሁን ሁሉ አድርጉላቸው። ነገር ግን በእነዚህ ሰዎች ላይ ምንም አታድርጉ፤ በቤቴ ጣራ ስር ገብተዋልና።"

ይህ ማለት ከወንድ ጋር የጠበቀ ግንኙነት ያልነበረች ሴት ልጅ በመንፈሳዊ ፍጹም አይደለችም ማለት ነው። ቃል በቃል ትርጓሜ የጾታ ጉዳይን ሊያመለክት ይችላል፣ ነገር ግን ይህ በወንድና በሴት መካከል የሚደረግ የግብረ ሥጋ ግንኙነት ጉዳይ አይደለም። ይልቁንም የሰዶምን ሰዎች መንፈሳዊ ሁኔታ ይጠቁማል እና ይወቅሳል። የሰዶም ሰዎች የሎጥን ጻድቅ ሴት ልጅ እንዳደረጉት ሁሉ፣ መንፈሳዊ ንስሐ እንዲገቡ ይጠይቃሉ እና ክርስቶስን ከመስቀል ይቆጠባሉ።

ዘፍጥረት 19:9 "እነርሱም፦ ውጣ! አሉ፤" እነርሱም፦ ይህ ሰው ገባና እንደ ዳኛ ተቀመጠ፤ አሁን ከእነርሱ ይልቅ በአንተ ላይ የባሰ ነገር እናደርግብሃለን አሉ። ሎጥንም ገፉትና በሩን ሊሰብሩ ቀረቡ።" ዳኛ መሪ ነው። አይሁዶች ኢየሱስን እንደ ንጉሥ አድርገው አላዩትም፤ ይልቁንም ሊገድሉት በመሞከር በደል ፈጽመዋል።

 

ዘፍጥረት 19:10-11፦ "እጃቸውንም ዘርግተው ሎጥን ወደ ቤቱ ጎትተው በሩን ዘጉ። በሩን ለማግኘት ሲንከራተቱ፣ ትንንሾችንም ታላላቆችንም በዕውርነት መቱአቸው።" እዚህ ላይ ሕዝቡ ክርስቶስና መላእክት ናቸው። ጻድቃን ፍርድ ከሚገባቸው ተለይተው ይታወቃሉ። ይህ በዘጸአት ወቅት የእግዚአብሔርን ፍርድ ያሳያል፣ በመሥዋዕትነት በተቀባው በግ ደም የተሳሉትንና ያልተሳሉትን ቤቶች ይለያል።

 

ዘፍጥረት 19:12-13 “ከእነዚህ በተጨማሪ ሌላ ሰው አለህ? የወንድ ልጆችህ፣ ወንዶች ልጆችህና ሴቶች ልጆችህ፣ በከተማይቱም ውስጥ ያለህን ሁሉ። ከከተማው አውጣቸው። በእነርሱ ላይ የሚሰማው ጩኸት በእግዚአብሔር ፊት በጣም ስለበዛ ይህንን ቦታ እናጠፋዋለን።

 

ይህ ታሪክ የፍልሰቱን ሁኔታ ያስታውሳል። እስራኤላውያን በፈርዖን ባሪያዎች ሆነው ለጭቆናና ለከባድ ሥራ ተገዝተዋል። በተመሳሳይ፣ የሎጥ ቤተሰብም ተመሳሳይ መከራ ደርሶባቸዋል። በፍልሰቱ ወቅት አንዳንድ እስራኤላውያን ወደ ግብፅ ለመመለስ ሞክረዋል፣ እግዚአብሔርም እንደፈረደባቸው፣ የሎጥ ሚስትም ተመሳሳይ ምሳሌ አሳይታለች።

በፍልሰቱ ወቅት፣ የግብፅ ፈርዖን በአሥሩ መቅሰፍቶች ተፈርዶበት የበኩር ልጁ ከሞተ በኋላ ሕዝቡ እንዲወጡ ፈቀደ። ሎጥና ቤተሰቡ በመላእክት ከሰዶም ወጥተው በእሳት ወድመዋል።

የፍልሰቱ መሥዋዕት በግ የክርስቶስ ምልክት ሆነ፣ የሰዶምን ፍርድ ወደኋላ አለመመልከት የመልአኩ ትእዛዝ የክርስቶስ ምልክት ሆነ። እምነት ክርስቶስ ነው። በኢየሱስ ክርስቶስ ማመን የመስቀሉ ሞትና ትንሣኤ ነው። እግዚአብሔር በቃል ኪዳኑ ውስጥ የገባው ቃል በእርግጥ እንደሚፈጸም ማመን አለብን። ኢየሱስም አይደለም አለ። ወደ ኋላ መለስ ብሎ ማየት። የእግዚአብሔርን መንግሥት የሚመለከቱ ሰዎች ወደ ዓለም መመልከት የለባቸውም።