ጥያቄ 10. የሥላሴ ሦስት ልዩ ባህሪያት ምንድን ናቸው?

 ጥያቄ 10. የሥላሴ ሦስት ልዩ ባህሪያት ምንድን ናቸው?

መልስ። አብ ወልድን ወለደ፣ ወልድ ከአብ ተወለደ፣ መንፈስ ቅዱስም ከአብና ከወልድ ከዘለዓለም ይወጣል። ለወልድና ለመንፈስ ቅዱስ ስም፣ ባሕርይ፣ ሥራና አምልኮ በመስጠት ወልድና መንፈስ ቅዱስ ከአብ ጋር የሚተካከሉ አምላክ መሆናቸውን ያሳያሉ።

የሥላሴን ትምህርት ስንመለከት፣ የሥላሴ ትምህርት ቀደምት አመጣጥ የጀመረው በክርስቶሎጂ (ክሪስቶሎጂ) መስፋፋት ነው። በ70 ዓመቱ የአይሁድ ጦርነት ሌሎች ትምህርት ቤቶች አዲስ ከተወለዱት ክርስትና ጠፍተዋል፣ የተቀሩት ደግሞ ፈሪሳውያን ይሁዲነት፣ ኢጲስቆጶሳት፣ የሰው ልጅን አጽንዖት የሰጡት ኤጲስቆጶሳት፣ እና ግኖስቲሲዝም የመለኮትን መንፈሳዊ አካላት ብቻ የሚያጎላ፣ ይህም የክርስትናን ሥር የሚያናጋ፣ እና ኢየሱስ ክርስቶስ ማን እንደሆነ በምክንያታዊነት የሚያስረዳ ሥነ-መለኮታዊ ንድፈ ሐሳብ ብቻ ነበር።

በዚህ ጊዜ አካባቢ፣ በተፈጠረው አዲስ ኪዳን መሰረት፣ የክርስቶስ ትምህርት እና የክርስቶስ ትምህርት፣ የሥላሴ ትምህርት መኖር ምክንያት ማብራሪያ ወጣ። ሥላሴ ቀስ በቀስ አዳብረው እና ይህን ዓለም የሚያብራራ የዓለም አተያይ እና ሥነ-መለኮታዊ መመሪያ ሆኖ ጠቃሚ የክርስትና ትምህርት ሆነ።

የሥላሴ ሃሳብ አብ፣ ወልድ እና መንፈስ ቅዱስ እያንዳንዳቸው እንደ አምላክ መኖራቸውን ነገር ግን በመሠረቱ አንድ አምላክ ናቸው የሚለው ትምህርት ነው። ሥላሴ የሚለው ቃል በኋለኞቹ አብያተ ክርስቲያናት ይጠቀሙበት ነበር። ሆኖም፣ የሥላሴ የተለያዩ ትርጓሜዎች አሉ። ትሪቲዝም በሦስት አካላት ውስጥ ሦስት አማልክት አሉ የሚለው ጽንሰ ሐሳብ ነው። ሞዳሊዝም እግዚአብሔር አንድ አምላክ እንደ ዘመኑ በአብ በወልድ በመንፈስ ቅዱስ መልክ የሚገለጥ አንድ አምላክ ነው የሚለው ጽንሰ ሐሳብ ነው። ሞዳሊዝም በብሉይ ኪዳን ዘመን እንደ አብ፣ በአዲስ ኪዳን ዘመን፣ እንደ ወልድ እና ከሐዲስ ኪዳን በኋላ እንደ መንፈስ ቅዱስ ይሠራል ይላል። ተገዥነት አብ ወልድ መንፈስ ቅዱስ ፍፁም አንድ ርዕሰ ጉዳይ ናቸው ነገር ግን ወልድና መንፈስ ቅዱስ ከአብ በታች ናቸው የሚለው ጽንሰ ሐሳብ ነው። ጉዲፈቻ ኢየሱስ የእግዚአብሔር ልጅ የሆነው እግዚአብሔር የማደጎ ልጅ አድርጎ ስለወሰደው ነው ይላል።

አብዛኞቹ የሥላሴ ደጋፊ የሆኑ ቤተ እምነቶች እና ኑፋቄዎች የክርስትናን ሥነ-መለኮታዊ ትውፊት የሚወርሱ፣ ብሉይ እና አዲስ ኪዳንን ብቻ እንደ ቅዱሳት መጻሕፍት የሚያውቁ እና የአጽናፈ ዓለማዊ ቤተ ክርስቲያንን ዘመን ሥነ-መለኮታዊ ደረጃዎች እንደ ሐዋርያዊ መመሪያ የሚቀበሉ ናቸው። እነዚህም የምስራቅ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን፣ የካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን እና የፕሮቴስታንት የሉተራን፣ የተሃድሶ፣ የአንግሊካን፣ የባፕቲስት፣ የፕሪስባይቴሪያን፣ የሜቶዲስት፣ የቅድስና እና የጴንጤቆስጤ አብያተ ክርስቲያናት ይገኙበታል።

አብዛኞቹ ፀረ ሥላሴ አብያተ ክርስቲያናት ከ19ኛው መቶ ክፍለ ዘመን በኋላ የተፈጠሩ ቤተ እምነቶች ሲሆኑ አሁን ያለው ዋናው የክርስትና እምነት ሥነ-መለኮታዊ ትውፊት እንደ ክህደት ይቆጥሩታል፣ እናም አሁን ያለችው ቤተ ክርስቲያን ከቀዳማዊቷ ቤተ ክርስቲያን ወደ ዓለም አቀፋዊው ቤተ ክርስቲያን ክህደት የተፈጸመባት በመሆኑ፣ ሥላሴም የመለያየት ንድፈ ሐሳብ ነው፣ ስለዚህም የመለያየት መንገድ ነው ይላሉ። የይሖዋ ምስክሮች፣ የኋለኛው ቀን ቅዱሳን እና አንድነት አራማጆች የኒቂያን የሃይማኖት መግለጫ እና የአጽናፈ ዓለማዊ ቤተ ክርስቲያን ኢኩሜኒካል ሸንጎን ትምህርት የማይቀበሉ የተሃድሶ ቡድኖች ናቸው።

በማጠቃለያው አስተምህሮው አብ፣ ወልድ እና መንፈስ ቅዱስ እያንዳንዳቸው አምላክ ናቸው ነገር ግን በተለያየ አቋም ውስጥ ግን እግዚአብሔር አንድ ነው የሚል አሻሚ አቋም ይዟል። ኢየሱስ ወደዚህ ዓለም ከመምጣቱ በፊት አንድ አምላክ ብቻ ነበር እርሱም ይሖዋ አምላክ ነው፣ ኢየሱስም ወደዚህ ዓለም የመጣው የእግዚአብሔር አብ ልጅ ሆኖ ሥጋ ለብሶ ነበር፣ ኢየሱስም ከሞት ከተነሳ በኋላም ብቸኛው አምላክ የሆነው የይሖዋ አምላክ ልጅ ሆኖ ቀርቷል።

እግዚአብሔር አንድ ነው እንጂ ሦስት አይደለም ነገር ግን የእግዚአብሔር መንግሥት ኃጢአተኛ መላእክትን (ሰዎችን ጨምሮ የሰማይና የምድር ፍጥረት) አስሮ ወደ እግዚአብሔር መንግሥት (መዳን) እንዲመልሳቸው ክርስቶስ የፈጸመው ተግባር ነው፣ ስለዚህም በሰው ዓለም እግዚአብሔርን እንደ ሥላሴ ያዩታል። ይዘቱን በተለይ በመጽሐፍ ቅዱስ ጥቅሶች መመርመር ያስፈልጋል።

ማርቆስ 1፡9-11 “በዚያን ጊዜ ኢየሱስ ከገሊላ ናዝሬት መጥቶ በዮሐንስ እጅ በዮርዳኖስ ተጠመቀ፤ ከውኃውም በወጣ ጊዜ ሰማያት ሲቀደዱ መንፈስም እንደ ርግብ ሲወርድበት አየ፤ የምወደው ልጄ አንተ ነህ በአንተ ደስ ይለኛል የሚል ድምፅ ከሰማይ መጣ።

እግዚአብሔር አብ ኢየሱስ የሚወደው ልጁ እንደሆነ በግልፅ ተናግሯል። ወደዚህ ምድር ለመጀመሪያ ጊዜ የመጣው ኢየሱስ ክርስቶስ የእግዚአብሔር ልጅ ነው እንጂ አምላክ አይደለም፣ እናም እርሱ (መሲህ፡ ክርስቶስ) ሰዎችን ሁሉ ለማዳን የመስቀሉን ሥራ ለመስራት ወደ ዓለም የመጣ ነው። ኢየሱስ በአለም ላይ ያለውን ስራ ሁሉ የሚሰራው የአብን ቃል በመስማት እንደሆነ ተናግሯል። የእግዚአብሔርን ቦታ የመተውን መልክ ያሳያል።